Lehim Potası

Bu yazımda devreleri lehimlemede kullandığım ve çokça sevdiğim özel bir aleti tanıtacağım.

;
Bazen bir günde 10 adetten çok kart lehimlemem gerekiyor ve o zaman lehim potasıyla lehimleme yöntemine başvuruyorum. Sisteminizi doğru oturttuktan sonra normal lehimleme kadar pratik..:)

Lehim potası tekniğini genellikle toplu kart üreticileri kullanıyor tabi ordaki işlemler çok daha profesyonel olsa da sistem aynı.

Yani kısaca bir oturumda 10 adet ve üstü kart lehimlemesi yapacaksınız ve hızlıca yapmak istiyorsanız lehim potasını öneririm.

1. AŞAMA - HAZIRLIK

En zevksiz kısımla başlıyoruz, lehimlenecek devre elemanlarını plakete yerleştiriyoruz ve bacaklarını plaketten sonra bir kaç mm kalacak şekilde ya kesiyoruz ya da sağa sola doğru büküyoruz.


Kızıldev sensör kartına tüm devre elemanlarını yerleştirdikten sonra yan keskiyle bacaklarını bir kaç mm bırakacak şekilde kesiyorum ve en kenardaki bacakları da sağa sola bükerek yerlerinde durmalarını sağlıyorum.


Devre elemanlarını yerleştirmeye başladığım kartlar ( 3 Rokart, 3 Kızıldev, 3 Çizkon , 3 Voltaj regülatörü devresi)

Sıvı Reçine
Sıvı reçine lehim potası kullanımının bel kemiğini oluşturuyor çünkü reçinesiz lehim karta pek tutunamıyor ya da kalitesiz lehime yol açıyor.
Eğer siz de reçine alacaksanız, sentetetik iz bırakmayan reçineler kullanmanızı tavsiye ederim. Fotoğrafta gözüken modeli tercih etmeyin çünkü çok kalıntı bırakıyor ve kartı yapış yapış yapıyor...:) Normalde kartın alt kısmı biraz reçineye batırılır, sonra alt kısımı sıyıracak şekilde lehim potasında birkaç saniye bekletilir ve sonrada temizlik için alkol havuzuna batırılır. İşte bu sayfada son basamağı yapmıyoruz, onun yerine kolonyayla temizlemenizi ya da daha az kalıntı bırakan sentetik reçineleri kullanmanızı tavsiye ediyorum.

Sıvı Reçine tekrar tekrar kullanılabildiği için boş bir plastik, cam kaba bir miktar dökebilirsiniz. Döktüğünüz kabın yukarıdaki fotoğraftaki gibi temiz pırıl pırıl bir kap olmasını tavsiye etmem çünkü sonrasında kuruyan reçineleri kaptan hiç bir güç geri çıkartamıyor. Yani kısaca feda edebileceğiniz bir kap kullanın:)

Koruyucu Gözlük Bir diğer önemli aletse iyi bir gözlük kullanmanız, çok önemli çünkü tehlikeli bir iş yapıyoruz. İnternette okuduğum bir kaç şeyden sonra koruyucu gözlüğü tüm aşamalarda takıyorum. Devamını aşağıda anlatacağım.

Kalın uçlu Pense Kartı lehim potasına daldırırken kalın uçlu bir pense kullanıyorum. Kartın yalnızca alt yüzeyini bir kaç saniyeliğine daldırıp hafifçe dairesel hareket yaptırıyoruz.

2. AŞAMA - LEHİM POTASINI HAZIRLAMAK

Tüm kartların hazırlanmasını bitirdikten sonra lehim potasını kullanmaya başlayabiliriz.


Lehim potasını açtıktan sonra eğer potanız bu pota gibi ısı ayarlıysa 300 - 320 derece sıcaklığa getirip bekleyebilirsiniz.

Lehim çubukları Lehim potasında erittiğimiz lehimler ilk başta bu şekilde çubuklar olarak -düz bir şekilde:) - satılıyorlar. Sonrasında lehim potanız ısınmaya başladıkça yeterli miktara ulaşana kadar lehim çubuklarınızı potada eritebilirsiniz.

Lehim potanız 300 derece gibi bir sıcaklığa gelip tüm lehim eridiği zaman sonraki aşamayı yapmaya başlayabilirsiniz.

Lehim potası ısındıktan sonra bir plakayı yüzeyde hafifçe sıyırarak üst katmandaki cürüf tabakasını ( yanık toz, reçine, lehim kalıntıları...) temizliyoruz.

3. AŞAMA - İŞLEMLER

Ve asıl işlemleri burada yapıyoruz. Kartın sadece alt yüzüne değecek şekilde önce reçine havuzuna batırıyoruz. Sonra biraz bekleyerek reçinelerin akmasını sağlıyoruz.

Sonra kartı lehim havuzu üstünde bir kaç saniye bekleyerek reçinenin yumuşamasını (ön ısıtma) sağlıyoruz. Veee kartın yine yalnızca alt yüzeyini (hepsini değil) lehime daldırıp hafifçe oval hareket ettirerek lehimin tutmasını sağlıyoruz. Tabi bu işlemlerin hepsi bir kaç saniye olmalı daha fazla olacak olursa reçine yanabilir ve lehim iyi tutmaz ya da yüksek ısıdan komponentlere zarar verebilirsiniz.

Lehim potasından çıkmış Rokart'ın Altı ve Üstü.

Voltaj Regülatoru lehimlenmiş şekilde.

4. AŞAMA - KONTROLLER

Oluşabilen hatalar
Tabi tekniği doğru uygulayamazsanız (kartı reçineye batırmayı unutursanız mesela...) ve herşeyi doğru yapsanız da hatalar olması kaçınılmaz.
İlk önerim kart soğuduktan sonra tekrar aynı işlemleri yaparak lehim potasına kartı bir kez daha daha dikkatlice batırmanız.


Ve maliyet...
Sistemin güzellikleri olmasına rağmen tabi bir de maliyeti var ki, pek de küçük meblağlar değil ama dediğim gibi eğer çokça lehimliyorsanız daha uygun bir yöntem:)
-- Lehim potası:
Piyasa da 50 TL'den başlayan modeller var benim kullandığım modeli 120 TL'ye almıştım. İç ölçülerine göre ve watt güçlerine göre sınıflandırılıyorlar.
-- Lehim:
Potada 1 kg'a yakın lehim var ve lehim telinin kilosu da 25 - 35 TL arası fiyatlarda satılıyor.
-- Sıvı Reçine:
8 -15 TL'ye bulunabilen bir malzeme.
Ve diğer malzemelerle birlikte minimum 100 - 120 TL'yi gözden çıkarmalısınız:)

Tehlikeler
-- Yanma riski, yanma riski, yanma riski:
Lehim potası kullanırken işinize maksimum dikkatinizi vermelisiniz, yoksa yanma riskiniz vardır. Tavsiyem lehim potasını yüksek bir yerden çok zeminde kullanmanız, eğer kart penseden, cımbızdan düşüp lehim havuzcuğuna batarsa paslanmaz çelik bir penseyle heyecan yapmadan çıkartabilirsiniz.
-- Patlama Riski (!)
Koruma gözlüğü kısmında da belirtmiştim, internette okuduğum bazı bilgilerde kalitesiz aniden ısıtan ve de yalnızca alttan ısıtma yapan lehim potalarında alt lehimin eriyip basınç oluşturarak üstteki katı lehimi zorladığı ve patlamayla erimiş lehimin saçılabileceği yönünde bazı bilgiler vardı. Kendi lehim potama da çok güvenemediğim için lehimler tamamen eriyene kadar (10 dk gibi...) yanına pek yaklaşmıyorum:)

Lehim Potasında Neler Lehimlenmez?
IC (entegreler) , optoküplörler bir çok yarı iletken. Lehimleme sıcaklığı 300 derece olduğu için ve büyükçe br kütlenin ısı sığası da yüksek olduğu için tasiyem yarıiletken elemanları karta direkt bağlamanız. Çünkü normal lehimleme de bacakları sırayla lehimlediğimiz için öteki bacaklardan da çevreye ısı iletimi olur. Oysa lehim potasında birden tüm bacaklara ısı geleceği için yarı iletkenlerin iç devrelerini yakabilir.

Yani entegreleri (IC'ler), Ir dedektörleri, cny70 gibi optoküplörleri karta direkt bağlamanız çok mantıklı olmayabilir. Endüstrideyse genellikle karttaki tüm elemanlar lehim havuzuna daldırılır ama sistemler çok daha kontrollü olduğu için herhangi bir sorun olmaz.

Not: Yaptığım devreleri www.robotus.net sitemde de bulabilirsiniz:)

Fırat Dede // Ocak 2010